Risicoanalyse voor speelterreinen

De identificatiefase voor gevaar houdt in dat alle wezenlijke eigenschappen die voor de gebruikers, de organisatie en de toestellen tot schadelijke gevolgen kunnen leiden, worden geïnventariseerd. Het risico dat deze schadelijke gevolgen zich daadwerkelijk voordoen wordt gemeten en ingeschat in functie van de ernst, teneinde te bepalen of dit risico al dan niet aanvaardbaar is.

Als een risico onaanvaardbaar is, neemt de organisator maatregelen om te garanderen dat er geen gevaar bestaat voor de fysieke en mentale gezondheid van de spelleiders, de deelnemers en derden. In de praktijk kunnen maatregelen worden genomen op korte termijn (bijvoorbeeld de stopzetting van bepaalde activiteiten voor bepaalde doelgroepen, gebruik van individuele beschermingsmiddelen), op middellange termijn (bijvoorbeeld bepaalde reparaties, opleiding van begeleiders, aanpassingen aan de mobiliteit van het personeel op basis van de leeftijd) of op lange termijn (bijvoorbeeld verbouwing van de toestellen). Voor preventie zijn technische, organisatorische, toezichts- en begeleidende maatregelen nodig, maar ook vrijgave van informatie en opleiding van het personeel.

Alle incidenten worden zorgvuldig geïnventariseerd en geëvalueerd.

Afhankelijk van de omstandigheden moeten de deelnemers, zoals de spelleiders, beantwoorden aan bepaalde vereisten wat hun fysieke conditie, mentale gezondheid, technische kennis, leeftijd en andere criteria betreft.

De infrastructuur en uitrustingen moeten aan veiligheidsnormen beantwoorden. Deze normen zijn niet alleen gericht op gebouwde constructies en het materieel dat wordt gebruikt tijdens de activiteiten, maar ook op de gebruikte producten: hout, brandstof, voeding, oriëntatiehulpmiddelen, communicatiemiddelen of EHBO-materiaal. Er moet een inventaris van de gebruikte producten bestaan en de veiligheid van deze producten moet zijn vastgesteld.

Weersomstandigheden kunnen invloed hebben op bepaalde risico’s.

Ten slotte zijn voor de dienstverlening bepaalde processen nodig, zoals de opleiding van deelnemers, informatieverstrekking, transport, herstel en andere voorwaarden voor de ontvangst van bezoekers (douches, kleedkamers, slaapzalen als het om sportieve infrastructuur gaat). Dit brengt diverse preventieve maatregelen met zich mee.

Het is opportuun een verantwoordelijke persoon aan te wijzen die goed op de hoogte is van hoe risicobeperking in zijn werk gaat en die hier al ervaring in heeft of een opleiding heeft gevolgd in dit domein. In de vrijetijdssector kunnen verschillende organisatoren, verenigingen of federaties eventueel samenwerken om aan optimaal risicomanagement te kunnen doen.

De schattings- en evaluatiematrix voor risico’s bestaat uit twee delen:
Deel A: het risiconiveau wordt ingeschat in functie van de ernst en de waarschijnlijkheid van eventuele fysieke of psychische schade voor een deelnemer of begeleider.

ERNST VAN DE SCHADE

De ernst wordt uitgedrukt via een code die de gevolgen van de realisatie van het risico weergeeft.

WAARSCHIJNLIJKHEID VAN EEN INCIDENT OF ONGEVAL

De waarschijnlijkheid van een incident of ongeval wordt uitgedrukt via een code die mate weergeeft waarin kan worden verwacht dat een risico zich voordoet.

Zo is een val in een ravijn met ernstige verwondingen (code 1) mogelijk (code 2) tijdens een mountainbiketocht waarbij het parcours rechtstreeks langs een ravijn van 50 meter diep loopt.

Deel B: het risiconiveau wordt geëvalueerd in functie van de omstandigheden, waarbij met name rekening wordt gehouden met de volgende factoren: kwetsbare personen, volwassenen, collectieve of individuele beschermingsmiddelen, bewegwijzering en duidelijkheid van de risicovermelding. Het niveau van blootstelling aan het risico en de mogelijkheid tot vermijding van schade spelen ook een rol in de bepaling van het risiconiveau.

Een risiconiveau dat in bepaalde omstandigheden aanvaardbaar is, kan onaanvaardbaar zijn in andere situaties:
Kwetsbare of zeer kwetsbare deelnemers: kinderen, mensen met een handicap, personen onder invloed van alcohol
Aanwezigheid/Afwezigheid van kennis en ervaring voorafgaand aan de activiteit
Informatie en voldoende/onvoldoende beschikbaarheid van beschermingsmiddelen
Aanwezigheid/Afwezigheid van een te volgen procedure bij noodgevallen
Aanwezigheid/Afwezigheid van een checklist van uit te voeren operaties en controles voordat de activiteit van start gaat
Mate waarin de deelnemers gewaarschuwd zijn voor de vereiste fysieke en medische conditie voor de activiteit
Mate waarin de deelnemers gewaarschuwd zijn voor de vereiste kennis en technische vaardigheden voor de activiteit

Het risiconiveau wordt bepaald op basis van de gegevens uit deel A en B. Zo kan worden vastgesteld of er een verhoogd risico bestaat (onmiddellijke maatregelen vereist), of dat het om een gemiddeld risico (aandacht vereist) of een laag of aanvaardbaar risico gaat (geen maatregelen vereist).

De risicoanalyse toont ook aan of er tijdens de activiteit producten worden gebruikt die de veiligheid van de deelnemers kunnen beïnvloeden. Die moeten worden aangewezen en gecontroleerd: indeling, gebruiksvoorwaarden. Controles moeten zorgvuldig worden uitgewerkt en vastgelegd.